ด้วยรักและหวงแหนในอัตลักษณ์และคุณค่าของอาหารพื้นเมืองภูเก็ต ทำให้ชาวภูเก็ตตระหนักและร่วมอนุรักษ์มรดกทางประวัติศาสตร์วัฒนธรรมด้านอาหารของตนเองไม่ให้สูญหายไป   และยังเป็นแรงผลักดันให้เกิดการพยายามพัฒนาสร้างสรรค์ให้เกิดการเจริญเติบโตต่อยอดในหลากหลายด้าน ที่ก่อเกิดการเติบโตทั้งด้านเศรษฐกิจ(การลงทุน การค้า) และด้านสังคม(คุณภาพชีวิต ความสุข) แก่คนภูเก็ตอย่างยั่งยืน

image048
โครงสร้างระบบเมืองแห่งอาหารของภูเก็ต

 

ชื่อตลาด

สถานที่/ลักษณะ/กิจกรรม

๑.แพปลา

บริเวณท่าเทียบเรือภูเก็ต ตั้งอยู่ในตำบลรัษฏา อำเภอเมืองจังหวัดภูเก็ต เป็นแหล่งที่มีเรือจับปลา และสินค้าอาหารทะเลสดมาเทียบท่าขนส่งขึ้นจากเรือเพื่อส่งจำหน่าย

๒.ตลาดสดถนนระนอง

ชาวภูเก็ตนิยมเรียก “บานส๊าน” อยู่ในเทศบาลนครภูเก็ต ตั้งอยู่ที่ถนนระนองในเขตเทศบาลนครภูเก็ตมีวัตถุดิบประกอบอาหารทุกประเภท ทั้ง เนื้อสัตว์ อาหารทะเล ได้แก่ ปลา ปู กุ้ง หอย ปลาหมึก โดยเฉพาะพืชผักผลไม้เป็นตลาดที่มีสินค้ามาจากต่างจังหวัดมาขายส่งมากที่สุดในจังหวัดภูเก็ต ได้รับการปรับปรุงใหม่เมื่อ ปีพ.ศ.๒๕๕๓ เป็นอาคารรูปแบบชิโนโปรตุกิส มีความสูง ๔ ชั้น มีระบบสาธารณูปโภคครบถ้วน รวมถึงลิฟต์บริการภายใน และมีระบบควบคุมคุณภาพสินค้า เน้นการรับรองของคณะกรรมการอาหารและยา

๓.ตลาดดาวน์ทาวน์

ตั้งอยู่ตรงข้ามตลาดสดถนนระนอง  เป็นบริเวณรอบบ้านของพระพิสัยสรรพกิจ คหบดีผู้มีชื่อเสียงท่านหนึ่งในจังหวัดภูเก็ต  เดิมเป็นตลาดขายส่ง มีรถขนส่งสินค้าจำพวกพืชผักและผลไม้มาจากจังหวัดต่างๆในภาคใต้ เช่น  นครศรีธรรมราช สุราษฎร์ธานี  และในบางฤดูอาจจะมาไกลจาก ยะลา เป็นต้น   ปัจจุบันนี้ตลาดดาวน์ทาวน์เป็นตลาดขายผลไม้ใหญ่กลางเมืองภูเก็ต เปิดขายตลอด ๒๔ ชั่วโมง

๓.ตลาดเกษตรภูเก็ต  

ตั้งอยู่ในเขตเทศบาลนครภูเก็ต เปิดบริการระหว่าง ๐๕.๐๐-๑๑.๐๐ น.เป็นตลาดขายอาหารสดแหล่งใหญ่ของเมืองภูเก็ต  เช่น อาหารทะเลและจะมีวัตถุดิบประกอบอาหารทุกประเภท นอกจากนี้สามารถซื้อ เนื้อสัตว์   อาหารทะเล ได้แก่ ปลา ปู กุ้ง หอย ปลาหมึกจำนวนมาก ราคาย่อมเยากว่าตลาดอื่น รวมทั้งพืชผักผลไม้   อนึ่งตลาดเกษตรเป็นแหล่งอาหารโต้รุ่ง  หมายถึง  เริ่มต้นขายอาหารตั้งแต่ตอนกลางคืนจนค่อนสว่าง  อาหารที่ขายเป็นอาหารพื้นเมืองและอาหารไทยตามสั่ง

๔.ตลาดปลากอจ๊าน 

อยู่ที่ ริมคลองบางใหญ่ บริเวณสะพานหิน เป็นตลาดที่ชมรมชาวประมงพื้นบ้าน นำสินค้าอาหารทะเลสดที่สมาชิกออกเรือหาปลาและนำผลผลิตที่ได้มาวางจำหน่ายทุกวันตั้งแต่เวลา ๑๔.๐๐-๑๗.๐๐น. ( อาหารทะเลส่วนใหญ่ชาวประมงจับมาจากระบบนิเวศที่อยู่ใกล้เทศบาลนครภูเก็ต ได้แก่ ป่าชายเลน แหล่งหญ้าทะเล  แนวปะการังบริเวณ  เกาะรายา  เกาะตะเภา )

๕.ตลาดตามอำเภอต่างๆของจังหวัดภูเก็ต 

เช่น  ตลาดปลาราไวย์ ตลาดปลาคลองมุดง  ตลาดปลาหาดกมลา  ตลาดบานซ้านป่าตอง  ตลาดกะทู้  เป็นต้น

๖. ตลาดนัด

 ในจังหวัดภูเก็ตมีแหล่งขายวัตถุดิบประกอบอาหารที่ขายโดยพ่อค้าแม่ค้าในชุมชนส่วนใหญ่จะสร้างแผงด้วยวัสดุพื้นบ้าน ที่ไม่คงทนถาวร  เป็นรูปแบบที่เรียกว่า  “ตลาดนัด”      เป็นแหล่งที่ขายเป็นประจำเฉพาะบางวันของสัปดาห์   มีทั่วไปทุกตำบลในภูเก็ต    

image033 image035
ท่าเรือและตลาดปลากอจ๊าน เขตเทศบาลนครภูเก็ต

image037 image039
เรือประมงชาวเลตำบลราไวย์ และชาวเลบ้านแหลมตุ๊กแก ตำบลรัษฎาเตรียมหอยนางรมออกขาย

image041 
ปูทะเลสดจากตำบลป่าคลอก  และปลาสดจากแนวปะการังตำบลกมลา

 

สภาพพื้นที่

วัตถุดิบในพื้นที่

๑.ป่าดิบชื้น(Tropical Rain Forest)

มีพื้นที่ป่า ๑๐๘,๒๘๑.๒๕ ไร่  คิดเป็นร้อยละ ๓๑.๙๐ ของพื้นที่จังหวัดภูเก็ต  ในจำนวนนี้จำแนกเป็นระบบนิเวศป่าดิบชื้นที่อยู่ในรูปของป่าสงวนแห่งชาติ ๑๖ ป่า และอุทยานแห่งชาติ ๑  แห่ง  อุดมด้วยพืชนานาชนิดทั้งที่เป็นไม้ยืนต้น  และผักนานาพันธุ์  ที่โดดเด่นได้แก่ ปาล์มหลังขาว สะตอ  ส้มควาย  มะม่วง  ทุเรียน   กระถิน  เป็นต้น

 ๒.ป่าพรุ(Peat Swamp Forest)

คือ ป่าที่มีพื้นที่ลุ่มน้ำขังอยู่ตลอดเวลา  ส่วนใหญ่เป็นน้ำกร่อย  ในจังหวัดภูเก็ต   มีป่าพรุทั้งสิ้นจำนวน ๖ แห่ง  มีพืชนานาพันธุ์ในป่าพรุ ๑๑๐ ชนิด  ปลา๒๓ ชนิด  ในจำนวนดังกล่าวนี้มีพืชผัก และสัตว์หลายชนิดที่ชุมชนจับมาจำหน่ายและเป็นปรุงอาหารพื้นเมือง 

๓.หาดทรายและหาดโคลน(Sandy Beach and Muddy Beach)

มีหาดทราย และหาดโคลนกว่า ๒๐ หาด  บนหาดมีสัตว์และสัตว์หน้าดินที่เป็นแหล่งวัตถุดิบจำนวนมาก  เช่น จั๊กจั่นทะเล ปลาทราย  หอยทราย  เป็นต้น

๔.ป่าชายหาด(Beach Forest)

เหนือหาดทรายโดยรอบเกาะภูเก็ต มักเป็นสันทราย    ซึ่งเป็นแหล่ง ระบบนิเวศป่าชายหาด มีทรัพยากรทางชีวภาพที่หลากหลาย โดยเฉพาะพรรณพืชเป็นแหล่งวัตถุดิบอาหาร ได้แก่ ผักลิ้นห่าน ต้นต่อไส้ เป็นต้น

๕.ป่าชายเลน(Mangrove Beach)

บริเวณป่าชายเลนคลองเกาะผี  คลองมุดง  เกาะสิเหร่ และแถบตำบลป่าคลอก เป็นแหล่งอาศัยและเพาะพันธุ์พืชและสัตว์ทะเลจำนวนมาก ได้แก่ ปลา ๗๒ ชนิด ปู ๓๐ ชนิด  หอย ๒๖ ชนิด   กุ้ง ๑๕ ชนิด พืชไม้ยืนต้น  ๗๔ ชนิด สาหร่าย ๔๖ ชนิด 

๖.แหล่งหญ้าทะเล(Seagrass  Beach)

ระบบนิเวศแหล่งหญ้าทะเล มีสัตว์กลุ่มหอยที่มีกระจายในแหล่งหญ้าทะเล ไม่น้อยกว่า ๔๐ ชนิด ชนิดที่เป็นที่นิยมของคนในย่านเมืองเก่าภูเก็ตคือ หอยชักตีน  หอยแครงลิง  สัตว์จำพวกกุ้ง กั้งและปู ไม่น้อยกว่า  ๓๙ ชนิด  มีสาหร่ายทะเล หลายชนิด ได้แก่ สาหร่ายข้อ สาหร่ายพวงองุ่น เป็นต้น

๗.แนวปะการัง(Coral Reaf)

มีแนวปะการัง หลายแห่ง เช่นบริเวณเกาะตะเภา เกาะราชา เกาะเฮ     ในระบบนิเวศแนวปะการังเป็นแหล่งวัตถุดิบของอาหาร ซึ่งมีสัตว์จำพวก ปลาไม่น้อยกว่า ๖๐๐ ชนิด หอยไม่น้อยกว่า ๑๐๐ ชนิด รวมทั้ง กุ้ง กั้ง ปู อีกจำนวนมาก

๘.ปากแม่น้ำ(Estuary)

โดยรอบเกาะภูเก็ตมี ปากแม่น้ำที่เป็นแหล่งวัตถุดิบของอาหาร ได้แก่ ปากน้ำอ่าวภูเก็ต ปากน้ำอ่าวฉลอง ปากน้ำอ่าวท่าเรือ ปากน้ำอ่าวบางโรง ปากน้ำอ่าวท่ามะพร้าว  ล้วนเป็นแหล่งปลา  กุ้ง  กั้ง  ปู  หอย จำนวนมาก

๙.โขดหิน(Rocky Shore)

บริเวณชายฝั่งทะเลรอบเกาะภูเก็ตมีพื้นที่ที่ประกอบด้วยแผ่นหินหรือก้อนหิน  ซึ่งมีทรัพยากรทางชีวภาพทั้งพืชพรรณพวกสาหร่ายทะเล ได้แก่ สาหร่ายเม็ดพริก และสัตว์ทะเลจำพวกปู หอย ต่างๆ

 

image025
ป่าชายหาดแหล่งวัตถุดิบอาหาร
image027
ป่าพรุบ้านไม้ขาว
image029แหล่งหญ้าทะเลด้านตะวันออกของเกาะภูเก็ต image031วิถีชีวิตชาวบ้านชุมชนตำบลป่าคลอก